Jubileum Matthäus Passion in Edam

De jaarlijkse uitvoering van de Matthäus Passion in de Grote Kerk van Edam op Goede Vrijdag 3 april 2026 is extra bijzonder: het is de 25e uitvoering van de Matthäus Passion Edam sinds deze traditie in 1999 werd hervat.

Tweede Paasdag
De Matthäus Passion in Edam kent een lange historie. De eerste uitvoering was in 1946 en daarna klonk tot 1964 jaarlijks op Tweede Paasdag de Matthäus Passion in de Grote Kerk, onder leiding van Theo Ettema. De topsolisten zongen op die dag tegen een gereduceerd tarief. Onder het orgel werd een groot podium opgezet voor alle uitvoerden: 150 koorleden van Zang Edam, het Oratoriumkoor uit Purmerend en het jongenskoor Edam en Purmerend. Het Noord-Hollands Philharmonisch orkest inclusief klavecimbel kon allemaal precies op het podium. In een – vaak ijskoude – kerk zaten maar liefst 1200 tot 1800 bezoekers; sommigen namen zelfs een eigen stoel mee. De recensies waren vaak lovend, op 23 maart 1954 schreef de Telegraaf: ‘Nergens komt Bach’s machtige muziek zo tot haar recht, bereikt zij oor en hart als in deze machtige kerk.’ De restauratie van de Grote Kerk maakte in 1964 een voorlopig einde aan de uitvoeringen van de Matthäus Passion in Edam.

Zang Edam
In 1998 klonk voor het eerst sinds lange tijd de Matthäus Passion weer in Edam. De organisatie was in handen van Jan Schardam en Cocky Prumper en de uitvoerenden kwamen uit Amsterdam. In 1999 zongen ook leden van Zang Edam mee. Twee bestuursleden van Zang Edam, Edith Riemersma en Margy van Dijk, zagen kansen om er weer een Edamse traditie van te maken, en gingen op zoek naar hulp. John van Voorst, zoon van koorlid en oud- voorzitter Jan van Voorst, zong vroeger mee in het jongenskoor. Hij was de eerste die ze belden. Binnen de kortste keren werd de Stichting Matthäus Passion Edam opgericht en vanaf 2001 werd de passie jaarlijks uitgevoerd. Alleen in de coronajaren 2020 en 2021 kon de uitvoering niet doorgaan.

In de eerste jaren is keihard gewerkt om van alles te regelen en vóór te zijn. Oud-bestuurslid Joop Asselbergs: ‘We moesten zelf het wiel uitvinden. Het werven van vrijwilligers en het proeven van de wijn voor in de pauze. De penningmeester beklom met gevaar voor eigen leven de preekstoel om daar een schijnwerper te installeren en we moesten fotografen uitleggen dat er geen ladder midden in de kerk opgezet kon worden.’

Voor de Matthäus Passion in Edam werd dirigent Stephen Kavelaar gevraagd. Edith en Margy hadden hem ontmoet in het Bachjaar 2000 in Leipzig. Zijn Kamerkoor Rotterdam kwam naar Edam, en zong de partijen van koor 1, het nieuw opgerichte Matthäus Koor Edam zong de partijen van koor 2. Dankzij de grote inzet van de koorcommissie, Tiny Janssens en Hans Mijnen, staat na drie repetities het koor ieder jaar weer klaar om met The Northern Consort en het kinderkoor van de Academy of Vocal Arts en de solisten de Matthäus uit te voeren.

Edamse traditie
Hoewel het Matthäus Koor al lang niet meer uit alleen Edammers bestaat, is het wel een echte Edamse traditie. Initiatiefnemers Margy en Edith hebben jarenlang meegezongen: ‘Als op Goede Vrijdag de Matthäus Passion klinkt vanaf de Speeltoren, en we later langs de rij bezoekers de mooi verlichte Grote Kerk binnenstappen, dan zijn we apetrots op ons initiatief. Zeker als je de hele week erna nog hoort hoe de bezoekers hebben genoten.’

Ook de musici, solisten en koorleden komen graag naar Edam. Peter Vliegenthart zingt al vanaf 2001 vrijwel elk jaar mee: ‘De manier waarop we worden ontvangen is hartverwarmend. Met zelfgebakken taart en een uitgebreid buffet op de dag van de uitvoering is het elk jaar weer fijn om naar Edam te komen.’

Ook Fokko Oldenhuis, sinds 2020 dirigent, vindt het een voorrecht om hier ieder jaar de Matthäus Passion te mogen uitvoeren. ‘Je pakt als het ware het ene cadeau na het andere uit: een topcast aan solisten, een weergaloos orkest, een schitterend kinderkoor, een super gemotiveerd koor en niet in de laatste plaats een hartverwarmende organisatie en een intens meelevend publiek.’

Dat beaamt ook de huidige voorzitter van de Stichting Matthäus Passion Edam, Caecilia van Stigt: ‘De uitvoering van de Matthäus Passion Edam is in de loop der jaren steeds verder geprofessionaliseerd. Er is gelukkig allang geen sprake meer van een ijskoude kerk, in de pauze schenken we koffie of een glaasje wijn en voor de belichting huren we een professioneel bedrijf in. Maar zonder de plaatselijke ondernemers, de vele vrijwilligers en trouwe bezoekers zou het niet mogelijk zijn om elk jaar weer een uitvoering van topkwaliteit neer te zetten. We hopen ook de komende jaren op veel steun, zodat we over vijf jaar een volgend jubileum kunnen vieren!

Met dank aan
Het bestuur van de Stichting Matthäus Passion Edam dankt Stephen Kavelaar, Fokko Oldenhuis en alle uitvoerenden.

Ook bijzondere dank voor de oud-bestuursleden en vrijwilligers die het elk jaar weer mogelijk maken om de Matthäus Passion uit te voeren:
Anna van Dijk, Anne van Wieringen, Arie de Waart, Bas Timmermans, Bert Jan Wissink , Charles de Kock, Dirk de Waart, Dorine van der Steen, Eri Hekma, Esther Jostmeijer, Eva van Royen, Evelyn Lub, Guido Veuger, Hans Mijnen, Hans van Royen, Harry Klieverik, Ineke van Lenteren, Jaap Houtman, Jaap Plat, Jacob Meijer, Jak Plat, Jan Neuteboom , Jan Sparreboom, Jan van Dijk, Jan Veerman, Janneke Jonk, Jantien Plat, Jet Quant, John van Voorst, Kees Molenaar, Klaas Mossel, Marjolein van Eck, Miriam Nelissen, Nel Karstens, Nelleke Rentenaar, Nico Visjager, Paul Haukes, Peter Hondius, Peter Versteyne, Pieter Leek , Ria Rovink, Ron Booy, Stef Spigt, Stef Vries, Ted Greuter, Teun Keijzer, Theo van Baar, Tiny Janssens, Tom Kras, Toos Asselbergs, Trudie van Leusen, Willem de Graaf en Willem Oudhuis.
Met excuses aan vrijwilligers die we abusievelijk niet genoemd hebben.